Bij de aankoop van een woning horen verschillende attesten, overeenkomsten en controles. Ze geven informatie over de juridische toestand, energieprestaties en mogelijke risico's van het pand. Ontdek welke documenten belangrijk zijn in Vlaanderen, wanneer je ze nodig hebt en welke procedures je helpen om goed voorbereid te kopen.
Waarom je het aankoopdossier vooraf moet bekijken
Een woning beoordelen vraagt meer dan een plaatsbezoek. Achter een verzorgde gevel kunnen technische problemen, stedenbouwkundige vragen of toekomstige kosten schuilgaan. Documenten helpen om die aandachtspunten zichtbaar te maken.
Vraag de beschikbare informatie daarom op voordat je je juridisch verbindt. Laat onduidelijkheden onderzoeken door je notaris of een geschikte technische deskundige. Wachten tot de notariële akte kan te laat zijn: een aanvaard bod kan al bindende gevolgen hebben.
Welke documenten verplicht zijn en wanneer ze beschikbaar moeten zijn, hangt af van het gebouw en de verkoop. Deze gids behandelt de gebruikelijke aankoop van een woning in Vlaanderen.
De eigendomstitel en beschrijving van het goed
De eigendomstitel, bijvoorbeeld een vroegere aankoopakte of schenkingsakte, helpt om vast te stellen hoe de verkoper eigenaar werd. De notaris onderzoekt daarnaast wie bevoegd is om te verkopen en welke rechten of lasten op het goed rusten.
Controleer zorgvuldig wat je precies koopt. Zijn de garage, tuin, berging en toegangsweg inbegrepen? Bestaan er erfdienstbaarheden, zoals een recht van doorgang?
Kadastrale gegevens en plannen zijn nuttig, maar beantwoorden niet elke vraag over perceelsgrenzen of vergunde gebouwen. Bij twijfel over een grens of oppervlakte kan bijkomend onderzoek door een landmeter nodig zijn.
Het energieprestatiecertificaat
Het EPC beschrijft de berekende energieprestatie van de woning. Het bevat een label, energiescore en aanbevelingen voor verbetering. Die informatie helpt om woningen te vergelijken en mogelijke renovaties te bespreken.
Bij verkoop moet het toepasselijke EPC geldig zijn. Voor bestaande woningen geldt bovendien dat het EPC sinds 2022 bij verkoop moet zijn opgemaakt in 2019 of later.
Lees ook de onderliggende gegevens. Welke isolatie is vastgesteld? Welk verwarmingssysteem is opgenomen? Zijn bepaalde kenmerken onbekend? Het EPC is geen voorspelling van je persoonlijke energiefactuur.
Onderzoek bij een ongunstig label ook of een renovatieverplichting geldt. Laat de noodzakelijke werkzaamheden en financiering beoordelen voordat je een aankoopbeslissing neemt.
Het keuringsverslag van de elektrische installatie
Het elektrische keuringsverslag vermeldt de onderzochte installatie en eventuele inbreuken. Een negatief verslag verhindert een verkoop niet automatisch, maar kan wel werkzaamheden en een herkeuring noodzakelijk maken.
Vraag naast het verslag ook de beschikbare elektrische schema's op. Laat een elektricien inschatten welke aanpassingen nodig zijn en wat die waarschijnlijk kosten.
Controleer de toepasselijke hersteltermijn voor het concrete dossier. Die hangt samen met het type controle en de situatie van de installatie. Een administratieve termijn betekent bovendien niet dat je een onmiddellijk veiligheidsrisico mag laten voortbestaan.
Het bodemattest
Het bodemattest geeft weer welke relevante informatie OVAM over de bodem heeft. Het is nodig bij de overdracht van bebouwde en onbebouwde grond, en ook bij de overdracht van een appartement.
Het attest moet voor de ondertekening van het compromis beschikbaar zijn. Bij een risicogrond kunnen bijkomende onderzoeksverplichtingen spelen.
Een attest waarop staat dat OVAM geen relevante gegevens heeft, is geen garantie dat de bodem volledig schoon is. Lees het document daarom samen met informatie over vroegere activiteiten op het terrein en eventuele onderzoeken.
Het asbestattest
Bij de overdracht van een toegankelijke constructie die vóór 2001 werd gebouwd, is doorgaans een asbestattest verplicht. Er bestaan uitzonderingen, onder meer afhankelijk van de oppervlakte en het bouwkundige geheel.
Het attest moet aanwezig zijn bij het sluiten van de overdrachtsovereenkomst, meestal het compromis. Het beschrijft aangetroffen asbesthoudende materialen, hun toestand en aanbevelingen voor beheer of verwijdering.
Een standaardinventarisatie is niet hetzelfde als een volledig destructief onderzoek vóór renovatiewerken. Achter afwerkingen kunnen materialen zitten die niet tijdens het gewone onderzoek zijn bekeken.
Koop je een appartement, vraag dan welke asbestinformatie beschikbaar is voor zowel de privatieve als de gemeenschappelijke delen.
Stedenbouwkundige informatie en vergunde plannen
De vastgoedinlichtingen voor overdracht bundelen informatie uit verschillende overheidsbronnen. Daarin staan onder meer gegevens over vergunningen, bestemming, mogelijke overtredingen en bepaalde rechten of voorschriften.
Het stedenbouwkundige uittreksel maakt deel uit van dit pakket en mag bij de verkoop niet ouder zijn dan één jaar.
Vergelijk de beschikbare informatie met de werkelijke toestand. Een aanbouw, extra appartement of gewijzigde functie is niet automatisch vergund omdat die al lange tijd bestaat.
Wil je zelf verbouwen of uitbreiden, vraag dan afzonderlijk naar de haalbaarheid. Een bestaande vergunning voor het pand betekent niet dat al jouw plannen toegestaan zijn.
Overstromingsinformatie
Bij de verkoop moet informatie over de overstromingsgevoeligheid worden meegedeeld. De P-score heeft betrekking op het perceel en de G-score op het gebouw. De scores lopen van A tot D.
Bekijk ook het volledige overstromingsrapport. Dat geeft meer context dan alleen een letter in een advertentie.
Combineer de kaartinformatie met vragen over eerdere waterproblemen, aanwezige beschermingsmaatregelen en de verzekerbaarheid van de woning. Een score is geen voorspelling van de exacte schade bij een toekomstige gebeurtenis.
Het postinterventiedossier en technische stukken
Het postinterventiedossier, of PID, bevat informatie die belangrijk is voor latere werkzaamheden aan het gebouw. Denk aan plannen, gebruikte materialen en gegevens over leidingen of constructies.
Voor gebouwen en werkzaamheden die onder de verplichting vallen, moet het dossier bij de overdracht worden meegegeven. De regels zijn relevant voor bouw- en verbouwingswerken vanaf 1 mei 2001.
Vraag daarnaast naar onderhoudsverslagen, handleidingen, facturen en garanties. Is er een stookolietank, laat dan ook de toepasselijke controle- of buitengebruikstellingsdocumenten nakijken.
Extra documenten bij een appartement
Bij een appartement koop je ook een aandeel in de gemeenschappelijke delen. Daardoor zijn het beheer en de financiële toestand van de mede-eigendom belangrijk.
Laat onder meer de volgende stukken onderzoeken:
- De basisakte, het reglement van mede-eigendom en het reglement van interne orde.
- De notulen van recente algemene vergaderingen.
- De periodieke afrekeningen en goedgekeurde financiële stukken.
- Informatie over werk- en reservekapitaal.
- Besliste of geplande werkzaamheden, geschillen en relevante betalingsachterstallen.
Laat ook vastleggen welke kosten voor rekening van koper en verkoper komen. Een laag maandelijks voorschot zegt weinig wanneer grote werkzaamheden in voorbereiding zijn.
Van bod en compromis naar authentieke akte
Laat een bod vóór ondertekening controleren. De omschrijving van de woning, prijs, geldigheidsduur en eventuele opschortende voorwaarden moeten duidelijk zijn. Een financieringsvoorwaarde moet passen bij je werkelijke kredietbehoefte en haalbare termijnen.
In het compromis worden de afspraken verder vastgelegd. Controleer of belangrijke verklaringen, voorwaarden en ontbrekende stukken correct zijn opgenomen. Een mondelinge belofte dat iets later wordt opgelost, biedt minder houvast dan een duidelijke schriftelijke regeling.
Daarna bereidt de notaris de authentieke akte voor en voert hij de nodige juridische opzoekingen uit. Die juridische controle vervangt geen bouwkundige inspectie van de woning.
Bewaar na de aankoop het volledige dossier. Noteer eventuele herstel- en renovatietermijnen en werk het dossier bij wanneer je zelf werkzaamheden laat uitvoeren. Zo blijft de informatie ook bruikbaar voor onderhoud en een latere verkoop.
